Historia zapisana w Starej Wronie. Pamięć o amerykańskich pilotach

Historia zapisana w Starej Wronie. Pamięć o amerykańskich pilotach

18 września 1944 roku Stara Wrona, miejscowość położona na terenie Gminy Joniec, stała się miejscem tragicznych wydarzeń, których pamięć przetrwała przez kolejne dziesięciolecia. To właśnie tutaj zakończył się ostatni lot porucznika Roberta Petersa, młodego amerykańskiego pilota uczestniczącego w misji Frantic 7. Tego samego dnia zginął również drugi amerykański pilot, porucznik Joseph Vigny, którego samolot rozbił się w rejonie Nasielska.

Losy obu lotników przybliża książka „Opowieść o dwóch pilotach. Miłość, strata i pamięć”. Dla mieszkańców naszej gminy szczególne znaczenie ma historia Roberta Petersa, ponieważ jej ostatni, tragiczny rozdział rozegrał się właśnie w Starej Wronie.

18 września 1944 roku w kierunku Warszawy wyruszyło 107 amerykańskich bombowców B-17 w eskorcie myśliwców. Celem misji Frantic 7 było dostarczenie zaopatrzenia walczącym w Powstaniu Warszawskim. Wśród pilotów myśliwców P-51 Mustang znajdowali się Robert Peters i Joseph Vigny. Dla obu był to ostatni lot.

Jednym z bezpośrednich świadków wydarzeń w Starej Wronie był Ryszard Wiśniewski, który w czasie II wojny światowej był nastolatkiem i mieszkał w tej miejscowości. Jak wspominał, wczesną jesienią 1944 roku podczas pracy w polu usłyszał narastający huk samolotów. Obserwował przelatujące maszyny, a następnie srebrny samolot, który obniżał lot i znalazł się na polu niedaleko cmentarza.

Na miejsce przybyli niemieccy żołnierze, którzy w tym czasie zajmowali plebanię. Pilot pozostał w kabinie samolotu. Wkrótce zmarł, a jego ciało pochowano w pobliżu maszyny.

Wspomnienia Ryszarda Wiśniewskiego przetrwały dziesięciolecia i po latach okazały się niezwykle cenne dla osób próbujących odtworzyć przebieg wydarzeń. To właśnie on wskazał pole w Starej Wronie, które zapamiętał jako miejsce tragedii.

W poszukiwaniu śladów przeszłości pomocna była również wiedza Stanisława Jabłońskiego, który znał historię rozbitego samolotu, pilota oraz jego zegarka. Właściciel terenu, Stefan Rajski, wyraził zgodę na prowadzenie poszukiwań. Ze względu na znajdujące się na polu uprawy trzeba było jednak zaczekać do zakończenia żniw.

Po wielu latach Stara Wrona stała się również miejscem szczególnego spotkania z rodzinną historią. 17 września 2024 roku Lynne Peters Alexander, córka Roberta Petersa, stanęła w Starej Wronie i spoglądała w stronę pola, na którym osiemdziesiąt lat wcześniej rozbił się samolot jej ojca. Moment ten został utrwalony na kartach książki.

Dziś, po ponad osiemdziesięciu latach, historia Roberta Petersa pozostaje szczególnie bliska Gminie Joniec. Wydarzenia, które rozegrały się w Starej Wronie, nie są jedynie fragmentem odległej historii II wojny światowej. Ich świadkiem był mieszkaniec naszej miejscowości, a
miejsce ostatniego lotu amerykańskiego pilota znajduje się na ziemi naszej gminy.

To właśnie pamięć mieszkańców pozwoliła po latach powrócić do wydarzeń z 18 września 1944 roku. Relacja Ryszarda Wiśniewskiego pomogła wskazać miejsce tragedii i zachować tę część lokalnej historii dla następnych pokoleń. Dzięki temu opowieść o młodym amerykańskim pilocie, który zginął daleko od rodzinnego domu, pozostaje żywa również dzisiaj.

Książkę „Opowieść o dwóch pilotach. Miłość, strata i pamięć” otrzymaliśmy od jej twórców, za co serdecznie dziękujemy. Publikacja szerzej przedstawia losy Roberta Petersa i Josepha Vigny, historię misji Frantic 7, rodzinne wspomnienia oraz późniejsze poszukiwania śladów wydarzeń sprzed lat.

Wszystkich mieszkańców, którzy chcieliby bliżej poznać tę historię, zachęcamy do lektury. Książkę można wypożyczyć w naszym Urzędzie Gminy.

Historia Roberta Petersa rozpoczęła się tysiące kilometrów od Starej Wrony, ale to właśnie tutaj zakończył się jego ostatni lot. Dziś jego historia jest również częścią historii Gminy Joniec, zapisaną w Starej Wronie i zachowaną we wspomnieniach jej mieszkańców.